Spring naar content

Prometheus: Revolutie, Romantiek, Robots

NKV-themadag - 5 juni 2021

banner gold

Prometheus is dé mythe van de moderne mens. De ‘vooruitdenker’ die de eerste mens schiep en het vuur stal van de goden, werd in de Romantiek een revolutionair, in Frankenstein een uitvinder, en in moderne sciencefiction een soort Elon Musk die ons voorgaat in een wereld van technologie, kunstmatige intelligentie en robots. Daarmee vertelt Prometheus, in al zijn verschijningsvormen, ook het verhaal van ons denken over de toekomst.

Het verhaal van Prometheus, van titaan tot transhumanist, wordt tijdens de themadag op verschillende manieren belicht. Er zijn lezingen van David Rijser (bijzonder hoogleraar Recepties van de Klassieke Oudheid, RUG), Emilie van Opstall (universitair docent Oudgriekse Letterkunde, VU Amsterdam), Julia van Rosmalen (onderzoeker Kunstgeschiedenis, KU Leuven) en Trijsje Franssen (universitair docent Ethiek en Filosofie van Technologie, TU Delft); muziek door Maurits Lesmeister en Maarten Zantinge; en een voordracht van vertelkunstenaar Simon Mulder.

banner blue

NKV Themadag poster update juni

Praktisch

Tijd: zaterdag 5 juni 2021, 13:00-17:30.

Plaats: Ignatius Gymnasium Amsterdam (let op: dit is de nieuwe, gewijzigde locatie) en online.*

Kosten: €10,- (leden), €15,- (niet-leden).

NB: er zijn geen fysieke plaatsen meer beschikbaar, deelname kan alleen nog maar online.

Deadline voor aanmelding is zaterdag 5 juni om 10:00 uur.

Contact: amsterdam@nederlandsklassiekverbond.nl

 

*De organisatie van de dag past zich aan de geldende coronamaatregelen aan.

 

De dag kan worden ingezet als nascholingsactiviteit.

banner blue

Programma

 

13:00 – 13:10 Opening & welkom

13:10 – 13:50 Lezing: Emilie van Opstall

13:55 – 14:15 Voordracht: Simon Mulder

14:20 – 15:00 Lezing: Julia van Rosmalen

15:05 – 15:10 Muzikaal intermezzo: Maurits Lesmeister en Maarten Zantinge


15:10 – 15:45 Pauze


15:45 – 16:25 Lezing: David Rijser

16:25 – 17:05 Lezing: Trijsje Franssen

17:10 – 17:30 Vragen & afsluiting

Lezing Emilie van Opstall: Prometheus en het Vuur van de Vooruitgang

De titaan Prometheus is in de mythologie een ambigue figuur, die als rebel een positie inneemt tussen goden en mensen. Er bestaan verschillende versies van zijn verhaal. Soms wordt hij gestraft voor oplichterij en gezien als oorzaak van verval, dan weer wordt hij opgevoerd als weldoener van de mensheid en slachtoffer van een tirannieke Zeus. In andere gevallen krijgt hij een aandeel in de schepping van de mens. Hij is verbonden met belangrijke vraagstukken over de grens tussen het goddelijke en het menselijke, en over de betekenis van vooruitgang. In deze lezing bespreek ik een aantal versies van de mythe van Prometheus die ten grondslag liggen aan de lange carrière van deze emblematische held.

Dr. Emilie van Opstall is universitair docent Oudgriekse letterkunde aan de Vrije Universiteit en binnen ACASA (Amsterdam Centre for Ancient Studies and Archaeology)

Lezing Julia van Rosmalen: Prometheus in beeld: Een iconologische reis door de kunstgeschiedenis

Iconologie betekent het ‘lezen van beelden’. Het vakgebied van de iconologie ontsluit schilderijen door te onderzoeken hoe het ‘literaire is uitgedrukt in het visuele’. Naast de relatie tussen beeld en tekst, onderzoekt de iconologie ook de maatschappelijke, politieke en sociale omstandigheden waarin het schilderij tot stand kwam en hoe die invloed hebben gehad op de relatie tussen tekst en beeld. Deze lezing zal demonstreren hoe groot de invloed van deze steeds veranderende tijdsgeest op een onderwerp kan zijn door Prometheus te volgen door verschillende tijdsvakken, van de Middeleeuwen tot de moderne tijd. We zien ontwikkelingen in welk deel van de mythe wordt afgebeeld, in welke antieke schrijver als uitgangspunt wordt genomen, maar ook in het maatschappelijk oordeel over de Titaan, en de manier waarop de schilder zich tot zijn kunst en onderwerp verhoudt.

Drs. Julia van Rosmalen is als kunsthistorica verbonden aan het Prometheus Project van het AMR. Dit project resulteerde in de publicatie van het interdisciplinaire werk Prometheus tussen kunst en lever (2020). Tevens is zij wetenschappelijk medewerker aan de KU Leuven bij het Illuminare Research Centre voor middeleeuwse iconologie en heeft zij onderzoek gepubliceerd over de verbeelding van sint Nikolaas en weerwolven.

Lezing David Rijser: Prometheus: rebel, revolutionair, romanticus

Dikwijls zijn de mythologische figuren die we tegenwoordig het best kennen in de oudheid veel minder gangbaar dan je zou denken. Dat geldt voor Orpheus; het geldt ook voor Prometheus. De eerste is de archetypische figuur voor de Renaissance geworden; de laatste voor de Romantiek. Deze lezing volgt het spoor van de romantische Prometheus van de Grote Lasteraar, de duivel, via de Shelley's, tot Byron, mad, bad and dangerous to know.

Dr. David Rijser is bijzonder hoogleraar receptietheorie aan de Rijksuniversiteit Groningen en doceert klassieke talen aan de Universiteit van Amsterdam. Hij heeft verschillende recensies en essays geschreven voor o.a. NRC Handelsblad en de Nederlandse Boekengids. Binnenkort verschijnt zijn overzichtswerk over antiekenreceptie, Een telkens nieuwe Oudheid (AUP, 2016), in vertaling bij Cambridge University Press.

Lezing Trijsje Franssen: Mensverbetering: een Prometheïsch Dilemma

Een intens debat is gaande over ‘human enhancement’, oftewel ‘mensverbetering’. Zou men nieuwe technologieën zoals bio- en informatietechnologie in moeten zetten om de mens zodanig te verbeteren - of zelfs herscheppen - dat we verworden tot ‘posthuman’? Interessant is dat zowel voor- als tegenstanders regelmatig verwijzen naar de mythe van Prometheus. De centrale vraag is of we onze ‘Prometheïsche moed’ moeten volgen, of juist die drang tot ‘Prometheïsche controle’ moeten verwerpen. Ik betoog dat dergelijke verwijzingen niet slechts illustraties zijn. In tegendeel, ze representeren een existentieel en actueel dilemma betreffende de menselijke natuur, onze relatie tot techniek, en hoe ons hiertoe te verhouden.

Dr. Trijsje Franssen is docent Filosofie van de Technologie aan de Technische Universiteit Delft. In 2014 promoveerde zij in Wijsbegeerte aan Exeter University, Verenigd Koninkrijk. Haar proefschrift betreft de mythe van Prometheus in de Westerse filosofie. Haar meest recente onderzoek richt zich op de rol van mythologie, metaforen en science fiction in de hedendaagse filosofie, in het bijzonder het enhancement debate en posthumanisme.

banner blue

Aanmelden voor de NKV-themadag 2021: Prometheus

    Voor het aantal fysieke plaatsen tijdens de themadag houden we, uiteraard, de dan geldende coronaregels aan. Voor de fysieke plaatsen geldt: wie het eerst komt, die het eerst maalt. We zullen geïnteresseerden in fysieke plaatsen op de hoogte houden over de stand van zaken.
  • Betaalt u liever het ledentarief? Word dan lid met korting! Meer informatie vindt u onder dit formulier.
  • € 0,00

Bent u nog geen lid van het Nederlands Klassiek Verbond? Klik dan hier om u aan te melden tegen een speciaal kortingstarief! Gebruik de kortingscode prometheus en word voor slechts 25 euro lid tot eind 2021*. Goed om te weten: u krijgt als nieuw lid ook de reeds verschenen Hermeneus-nummers van dit jaar toegestuurd.

* Het lidmaatschap zal voor 2022 automatisch verlengd worden tegen het normale tarief van €42,60 voor reguliere leden en €21,30 voor jeugdleden tot 25 jaar. Als u het abonnement niet wil verlengen, kunt u het altijd stopzetten door uw lidmaatschap vóór 1 december schriftelijk (per e-mail of post) op te zeggen.

X
X
X