Spring naar content

Macht en moraal. Nagelaten werk

Cornelius Nepos, vertaald en toegelicht door Peter Burgersdijk, Diederik Burgersdijk en Richard Haasen
€ 34,99

Macht en moraal. Nagelaten werk

Niet iedere vertaler van een klassiek werk durft het aan de inleiding van een klassieke vertaling met Pélé en de finale van het wereldkampioenschap voetbal te beginnen. Het driemanschap dat het op zich heeft genomen Cornelius Nepos (circa 100-27 v.Chr.) voor een breder Nederlandstalig publiek beschikbaar te maken, schrok ook daar niet voor terug. De vertaling bevat het gehele oeuvre van Nepos, voor zover overgeleverd: zijn levensbeschrijvingen (de oudste in het Latijn) van buitenlandse veldheren (vooral Grieken, aangevuld met de Carthagers Hamilcar en Hannibal), overige fragmenten en beschrijvingen van de geschiedschrijvers Cato en Pomponius Atticus. Het overkoepelende werk moet biografieën van grootheden uit tal van vakgebieden hebben bevat.

Het portret van Pomponius is wel erg vleiend geworden, maar levert ook intrigerende details op. Nepos verhult zijn persoonlijke betrekkingen met Pomponius namelijk niet (p. 298-9): ‘Uit aantekeningen in zijn kasboeken weet ik dat hij zijn uitgaven gewoonlijk beperkte tot drieduizend sestertiën per maand. En dat beweer ik niet omdat ik het van horen zeggen heb, maar ik heb het zelf geconstateerd, want door onze nauwe vriendschap was ik vaak in zijn huishouden aanwezig.’ Zo komt de geschiedschrijver, over wie weinig bekend is, toch een beetje tot leven: een goede vriend die zich als kritische accountant met bijbedoelingen in je huis begeeft. Zijn oproep in de proloog om andermans gewoonten te respecteren zoals ze zijn, neemt hem voor je in. Om zijn niet altijd accurate weergave van de geschiedenis te compenseren, is elk leven in de vertaling voorzien van een korte inleiding.

Ook de levens van de personages zelf komen tot leven door de details. Neem nu het levenseinde van de Spartaanse generaal Pausanias (die het bevel voerde bij Plataiai). Na een turbulent leven komt hij aan zijn einde in de tempel waar hij zijn toevlucht had gezocht (p. 182-183): ‘Om te voorkomen dat hij daaruit zou ontsnappen, lieten de eforen de dubbele deur van die tempel meteen barricaderen en het dak eraf halen: hij zou dan snel onder de blote hemel sterven. Men zegt dat toentertijd de moeder van Pausaias nog leefde. Al was ze dan op hoge leeftijd, ze zou (…) als een van de eersten een steen naar de ingang van de tempel hebben gebracht om haar eigen zoon in te laten metselen.’

De vertaling is gepubliceerd als deel van de prachtig uitgegeven Baskerville-serie. Een prijzenswaardige bijzonderheid is de opname van het Latijn. De keuze om de Latijnse tekst in zijn geheel voorafgaand aan de Nederlandse vertaling af te drukken is eigenaardig: waarvoor is deze niet-kritische tekstuitgave anders bedoeld dan om direct naast de vertaling te gebruiken? Maar voor de vertaling alle lof: ze is vlot, nauwgezet en prettig leesbaar. En Pélé? Lees daarvoor het leven van Hannibal.

 

Recensie door Roald Dijkstra, oorspronkelijk gepubliceerd in Hermeneus 92,3

 

Macht en moraal. Nagelaten werk

Auteur: Cornelius Nepos. Vertaald en toegelicht door Peter Burgersdijk, Diederik Burgersdijk en Richard Haasen

Uitgever: Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2020

Uitvoering: hardcover, 362 pag.

Prijs: € 34,99

X
X
X