Spring naar content

Het oude Rome: Pocketmuseum

Virginia L. Campbell (vert. Debby Nieberg)
€ 9,95

Het oude Rome: Pocketmuseum

Tentoonstelling in boekvorm (zonder catalogus)

Het lijkt een aantrekkelijk idee: een oudheidkundig museum in boekvorm. Immers, ‘als alle verplaatsbare artefacten (…) op één plaats stonden, zou het leven van studenten, geschiedkundigen en kenners stukken eenvoudiger zijn’ (omslag). In Het oude Rome behandelt Pompeji-specialist Virginia Campbell de Romeinse cultuurgeschiedenis, en dan niet in dichtbedrukte pagina’s maar aan de hand van ongeveer 200 archeologische voorwerpen. Deze zijn chronologisch verdeeld over vier hoofdstukken: Vroeg Italië en de ‘Koningstijd’, De Republiek, Het vroege Keizerrijk en Het late Keizerrijk (ca. 900 v.Chr.-476 n.Chr.). Het materiaal is per hoofdstuk ondergebracht in vaste thema’s, zoals samenleving en huishouden, en politiek en oorlogsvoering. Grote kleurenfoto’s van de objecten gaan vergezeld van korte teksten die niet alleen uitleg geven maar ook details vermelden als datering, vindplaats, materiaal, afmetingen en huidige locatie. Precies zoals in een museum. Een aardige toevoeging is het plaatje van een hand dat steeds de schaal aangeeft.

Ruim 300 jaar cultuurgeschiedenis van een uiteindelijk gigantisch gebied, en slechts 200 objecten – dat vergt in de eerste plaats een gedegen verhaal (‘narratief’), dat vervolgens als leidraad kan dienen voor de selectie van artefacten. In tegenstelling tot een museumconservator heeft een auteur van een dergelijke publicatie het voordeel dat hij niet wordt gehinderd door lacunes in de collectie, door bruikleenaanvragen en alle bijkomende besognes; hij heeft carte blanche. Campbell heeft bij de inrichting van haar ‘museum’ – of beter: ‘tentoonstelling’ – duidelijk gestreefd naar variatie, zodat de grote sociale en culturele diversiteit in de Romeinse wereld goed naar voren komt. Zo geven de voorwerpen niet alleen een beeld van de elitecultuur in Rome maar werpen ze ook licht op het leven en mentaliteit van de massa in verschillende regio’s van het rijk.

Individuele archeologische objecten bieden op zichzelf een aardig inkijkje in het verleden. Wil men iets begrijpen van een cultuur en haar ontwikkeling, dan is contextualiseren noodzakelijk. Op dat vlak schiet het boek danig tekort: zowel de inleidende als de begeleidende teksten zijn te summier om op goede wijze verbanden te leggen, ontwikkelingen te schetsen en te verklaren. Deze collectie is in feite weinig meer dan een verzameling van losse cultuuruitingen, waardoor hun betekenis voor Rome voor de lezer grotendeels onduidelijk blijft. Het valt dan ook te betwijfelen of ‘studenten, geschiedkundigen en kenners’ dit boek vaak zullen raadplegen, temeer omdat het geen literatuurverwijzingen bij het materiaal of een algemene bibliografie bevat (een gemiste kans). Bij deze ‘expositie’ mist, ironisch genoeg, een goede catalogus. De vraag rijst wat nu de meerwaarde van dit pocketmuseum is. En is een boek eigenlijk wel het juiste medium voor zo’n benadering?

 

Recensie door Niels Steensma, oorspronkelijk gepubliceerd in Hermeneus 92,3

 

Het oude Rome: Pocketmuseum

Auteur: Virginia L. Campbell (vert. Debby Nieberg)

Uitgever: Librero, 2018

Uitvoering: paperback, 287 pag.

Prijs: € 9,95

X
X
X