Spring naar content
Seneca, vertaald door Ciska Imschoot
€ 22,50

Trojaanse vrouwen

 

‘Wanneer de wet zwijgt, geldt ons normbesef.’ (Pyrrhus 334)

 

Het Nederlands is een bijzonder rijk vertaalgebied. Dat blijkt alleen al uit de belangstelling die de tragedies van Seneca de afgelopen decennia vonden bij vertalers. In welk ander taalgebied zijn er drie recente vertalingen van Seneca’s Trojaanse vrouwen voorhanden? Nederlandstalige lezers konden voor uitstekende vertalingen al terecht bij Theo van de Vliet (Chaironeia: 2003/2011) en Piet Schrijvers (Historische Uitgeverij: 2013), maar recentelijk ook bij Ciska Imschoot (Uitgeverij P: 2019). 

De hedendaagse interesse voor de tragedieschrijver Seneca valt te herleiden op Hugo Claus. Zijn bewerkingen van Thyestes (1966) en Oedipus (1971) vallen in tijd samen met Peter Brooks regie van Seneca’s Oedipus bij de Royal Shakespeare Company (1968). Van Claus verscheen in 1980 nog Phaedra: Naar Seneca. Hij voelde zich sterker aangetrokken tot de Romein Seneca, dan de Griek Euripides die met Hippolytus Seneca’s voorbeeld vormde. Beschrijving van gruwelijk geweld kreeg er de overhand en karakterisering van personages minder aandacht dan bij Euripides. Zijn personages liet Seneca rauwe driften en weinig stoïcijnse zelfreflecties verwoorden.

Met Imschoot klinkt opnieuw een Vlaamse stem aan het Senecafirmament. Seneca’s doorwrochte Latijn blijft in al zijn bondigheid onbenaderbaar, maar haar vertaling is het speelbaarst. Een poëtisch ingestelde lezer neme bij voorkeur Schrijvers ter hand! Ook Seneca’s zwarte humor en ironische taalgebruik zijn voor moderne lezers moeilijk invoelbaar. Zo’n brontekst vraagt om vertaalingrepen. Brook bracht zijn Oedipus niet voor niets in een adaptatie van dichter Ted Hughes. Met Hugo Claus staat adaptatie centraal in de Seneca-revival, maar het is al traditie sinds Vondels De Amsterdamsche Hecuba (1626), de eerste Nederlandse bewerking van Troades, waarin Seneca weer twee tragedies van Euripides bewerkt, namelijk Trojaanse vrouwen en Hecuba.

Met feilloos gevoel voor theater laat Imschoot de bode bij zijn opkomst in de vijfde acte Andromache vragen: ‘Moet ik jou eerst verdriet aandoen…’, dan Hecuba ‘…of begin ik bij jou, oude vrouw?’ Deze vertaling biedt de lezer een speeltekst waarin Seneca’s toespelingen worden uitgespeld: ‘Het meisje is geofferd, de jongen van de muur gegooid.’ Dan houdt haar tekst het midden tussen een vertaling en een bewerking: ‘Het vergoten bloed bleef niet liggen / het vloeide ook niet over de aarde: meteen slorpte Achilles’ tombe / al het bloed genadeloos op en leste zo zijn dorst.’ (1162-4) Zo bedong Imschoot een mate van vertaalvrijheid die bij de lezer het begrip en genot van de brontekst verhoogt. 

Evenals de Historische Uitgeverij, biedt Uitgeverij P die lezer overigens de Nederlandse vertaling parallel aan de Latijnse tekst: een luxe die hopelijk tot vergelijking met het origineel leidt. De vertaling van Ciska Imschoot verscheen, inclusief regieaanwijzingen, in de onvolprezen klassieke serie onder redactie van Patrick Lateur. Deze uitgave steekt daarmee eerdere vertalingen visueel en tactiel naar de kroon.

 

Recensie door Richard Haasen, oorspronkelijk gepubliceerd in Hermeneus 92,2

 

Trojaanse vrouwen

Auteur: Seneca. Vertaald door Ciska Imschoot

Uitgever: Uitgeverij P, 2019

Uitgave: paperback, 128 pag.

Prijs: € 22,50

X
X
X