Spring naar content

Helden. 150 epigrammen uit de Anthologia Graeca

Samengesteld en vertaald door Patrick Lateur
€ 19,90

Helden. 150 epigrammen uit de Anthologia Graeca

De thematische bloemlezing Goden (2017) mag nu onderdeel van een tweeluik genoemd worden: in deze nieuwe tweetalige editie heeft Patrick Lateur wederom 150 epigrammen geselecteerd, nu over Griekse helden.

Deze collectie geeft een nieuw kijkje in wat de Anthologia Graeca te bieden heeft. Lateur is op zoek gegaan naar alle gedichten die betrekking hebben op de Griekse held, ingedeeld in vier categorieën. De twee belangrijkste zijn de homerische en de tragische held, waarin alle personages zijn opgenomen die voorkomen in de Ilias, de Odyssee en de klassieke tragedies. Alle figuren die niet als zodanig geclassificeerd kunnen worden, belanden in de meer heterogene groep ‘mythologisch’, die vooraan in de collectie is gezet. Namen als Ariadne, Danaë of Ikaros, die misschien niet zelf als helden beschouwd kunnen worden, maar wel worden geassocieerd met verscheidene godheden, vindt de lezer hier ook. De selectie wordt afgesloten met historische helden: de grote namen uit de politieke geschiedenis, zoals Alexander de Grote of Peisistratos, maar ook enkele atleten, die al tijdens hun leven een bijna mythische status hadden gekregen.

Met uitzondering van deze laatste categorie is er veel overlap tussen de verschillende groepen. Ajas is niet alleen, na Achilles, de sterkste Griek die Homerus ten tonele brengt, maar ook protagonist van de gelijknamige tragedie van Euripides; zodoende vindt hij zijn weg in zowel de tweede als de derde categorie. Herakles is eveneens een tragisch personage, maar de epigrammen die alleen over zijn taken gaan zijn wijselijk in de mythologische categorie gestopt. Bij andere helden is de plaatsing misschien wat arbitrair: het epigram over Agamemnon (nummer 90 in deze editie) is in de tragische categorie geplaatst, aangezien zijn dood aan de hand van zijn vrouw Klytaimnestra wordt genoemd. Dit komt echter ook aan bod in een passage in de Odyssee (11,386-466), wanneer Odysseus zijn schim treft in de onderwereld.   

De gemaakte selectie laat enkele typische subgenres van het Griekse epigram enigszins onderbelicht, zoals de wijgeschenken of de liefdesgedichten. De bulk is afkomstig uit boek 9 en 16 van de Anthologia Graeca, die voornamelijk bestaan uit epigrammen bij standbeelden of de epigrammen van meer retorisch karakter. Ook grafgedichten krijgen een prominente plaats in Lateurs bundel: voor het merendeel epigrammen bij fictieve graven voor mythologische helden, maar ook enkele teksten die waarschijnlijk als echte grafopschriften hebben gediend, zoals die op het monument voor de gevallenen bij Thermopylae. 

Ter vergelijking is iedere vertaling onder zijn Griekse origineel geplaatst. Bijgevoegd is een rijk aanbod aan aanvullende informatie: een korte inleiding met bibliografie, annotaties, een register op de epigrammendichters en eigennamen. Een laatste register is bestemd voor de epigrammen zelf, met nummers in deze editie en de overeenkomende nummers van de Anthologia Graeca ter referentie. Net als in eerdere vertalingen heeft Lateur het oorspronkelijke metrum losgelaten, wat veelal leesbare en prettige Nederlandse gedichten oplevert.

 

Recensie door Cas van Appeven, oorspronkelijk gepubliceerd in Hermeneus 92,2

 

Helden. 150 epigrammen uit de Anthologia Graeca

Auteur: Samengesteld en vertaald door Patrick Lateur

Uitgever: Damon, 2019

Uitgave: paperback, 215 pag.

Prijs: € 19,90

X
X
X