Spring naar content
Mark Haddon, vertaald door Harry Pallemans
€ 22,99

De dolfijn

Een verrassende roman met klassieke thematiek is verschenen van de hand van Mark Haddon, in het Engels en in Nederlandse vertaling. Voor de kern van het verhaal vormt Shakespeares toneelstuk Pericles (1608) het uitgangspunt, dat op zijn beurt weer teruggaat op Het verhaal van Apollonius, koning van Tyrus (zie recensie Hermeneus 90,4/5).

Het frame vormt de moderne wereld, dat een fantasierijke hallucinatie omvat, ervaren door het lijden van de hoofdpersoon Angelica. Deze figuur is de dochter van een in een vliegtuigongeluk omgekomen moeder, de knappe Zweedse filmster Maja. Angelica zelf overleeft het ongeluk bij de bevalling in het vliegtuigwrak. Haar vader Philippe, een rijke landhuiseigenaar, dwingt haar tot een incestueuze relatie. Die verhouding wordt opgemerkt door de langskomende kunsthandelaar Darius, een vriend van de familie, die Angelica probeert te redden. Het zijn Philippes handlangers die dit onmogelijk maken, en Darius vlucht per schip, De Dolfijn genaamd.

Gaandeweg de vlucht treedt er een wonderbaarlijke omslag in perspectief op, wanneer het schip mediterrane wateren betreedt. De tijd van de handeling is onduidelijk, en personages dragen Romeinse, Griekse, Arabische en Perzische namen. Het verhaal wordt verrijkt door sprookjesachtige elementen: de hoofdpersoon, Pericles, krijgt de rol van een vader die zijn vrouw tijdens haar bevalling verliest aan boord van een dolend schip. Moeder wordt dood gewaand en krijgt een zeemansgraf, maar spoelt aan en dient haar tijd in een tempel van Diana, de godin van jacht en kuisheid. Vader neemt dochter mee naar de Klein-Aziatische stad Tarsus, waar hij haar achterlaat bij een onbetrouwbare stiefmoeder. Deze wil haar laten vermoorden, maar de poging tot moord leidt tot verdwijning.

De achtergrond van het binnenverhaal bestaat uit de overgang van de late oudheid naar de Byzantijnse middeleeuwen en de renaissance. De klassieke oudheid speelt een rol in de vorm van voorbeelden en citaten. In het midden van het verhaal is er de scène ontleend aan Catullus’ 64ste gedicht, waarin een bruiloftskleed, rijk geborduurd, aan de mythische echtelieden Peleus en Thetis wordt aangeboden. In De Dolfijn bevat een bruiloftskleed, voor Pericles en Chloë, een borduursel over het verhaal waar Catullus’ gedicht over gaat. Andere verwijzingen larderen de vertelling virtuoos. De Merovingische dichter Venantius Fortunatus vormt een bron, met zijn gedichten over ontvoerde prinsessen en dood in het kraambed. Euripides, met zijn vertelling over het offer van Iphigeneia, dat terugkomt in een hallucinerende ervaring van een hopeloze Pericles. Homerus, met de ontvoering van Briseïs en de zelfmoord van Ajax, et cetera.

Bij de terugkeer naar het frame, de vertelling over de moderne wereld, blijkt het binnenverhaal een hallucinatie, een droom van Angelica die toegang biedt tot een wereld die zij tot zich heeft genomen door de literatuur. Een psychologische spiegelvertelling die begrenzingen in tijd opheft, en zeer lezenswaard. 

 

Recensie door Diederik Burgersdijk, oorspronkelijk gepubliceerd in Hermeneus 92,2

 

De Dolfijn 

Auteur: Mark Haddon. Vertaald door Harry Pallemans

Uitgever: Atlas Contact, 2019

Uitgave: paperback, 348 pag.

Prijs: € 22,99

X
X
X